بازی‌ شهر سوخته ©

کشف

همراه با قوانین علمی

آخرین به‌روزرسانی: ۲۱/۰۹/۲۰۲۶

تاکنون بیش از ۱۰۰ نمونه از این نوع بازی‌های فکری باستانی با نقش‌ها، شکل‌ها و جنس‌های گوناگون مانند چوب، گل و سنگ در خاورمیانه کشف شده است. در دوران باستان، بازی‌های فکری بیست‌خانه مورد توجه همگان بود و در هر فرهنگی بازی می‌شد و به فرهنگ خاصی تعلق نداشت.

کهن‌ترین بازی تخته‌ای کامل

در گورستان باستانی شهر سوخته در سیستان، ایران، کشفی چشمگیر در گور شمارهٔ ۷۳۱ به دست آمد: بازی‌ای باستانی که کهن‌ترین مجموعهٔ کامل از نوع خود است که تاکنون یافت شده است. باید توجه داشت که این بازی نخستین یا کهن‌ترین بازی تخته‌ای جهان نیست، اما کهن‌ترین بازی تخته‌ای کاملی است که تاکنون کشف شده؛ یعنی مجموعه‌ای با همهٔ مهره‌ها و تاس‌های شناخته‌شده که قدمت آن به حدود ۴٬۶۰۰ تا ۴٬۷۰۰ سال پیش می‌رسد.

برخی تاریخ‌دانان بر این باورند که مجموعهٔ بازی المحاسنه (El-Mahasna) از مصر، مربوط به ۳۵۰۰ پیش از میلاد، ممکن است کهن‌ترین باشد؛ هرچند این مجموعه تاس ندارد و ما از نوع دقیق بازی، کامل بودن آن، یا حتی اینکه اصلاً بازی باشد، اطمینان نداریم. با این حال، تنها دو مجموعهٔ بازی وجود دارد که با اطمینان می‌دانیم کامل‌اند: بازی سلطنتی اور و بازی تخته‌ای شهر سوخته. هر دو از پشتوانهٔ محکم شواهد تاریخی برخوردارند. بازی شهر سوخته احتمالاً ۱۰۰ تا ۲۰۰ سال از بازی سلطنتی اور کهن‌تر است، زیرا بومی‌تر بوده است. از سوی دیگر، بازی سلطنتی اور در یک آرامگاه سلطنتی یافت شد، به این معنا که به آن اندازه بومی نبوده است. می‌دانیم که این بازی از شرق (جنوب‌شرق ایران یا هند) به غرب راه یافت. با این همه، هر دو بازی به یک دورهٔ زمانی کلی تعلق دارند.

تاریخی نو

آنچه بازی شهر سوخته را متمایز می‌کند، این است که کهن‌ترین نمونهٔ شناخته‌شده از بازی ۲۰ خانه با مجموعه‌ای کامل است. همین امر آن را به منبعی ارزشمند برای شناخت تاریخ و سیر تحول بازی‌های تخته‌ای تبدیل می‌کند و می‌تواند تاریخ بازی‌های تخته‌ای را از نو بنویسد.

این تنها بازی تخته‌ای در تاریخ پیش از شطرنج است که هر مهرهٔ آن معنای خاص خود را دارد. این بازی را نیای شطرنج و تخته‌نرد می‌دانند.

برای نخستین بار، صفحهٔ بازی بازسازی شد و با قوانین علمی‌ای معرفی شد که احتمالاً در همان دوران بازی می‌شده است. مقالهٔ علمی آن را سام جلوه از دانشکدهٔ علوم رایانه و مهندسی الکترونیک دانشگاه اسکس و دکتر حسین مرادی، سرپرست کاوش بخش مسکونی شهر سوخته، نوشته‌اند.

مراسم رسمی

در ۶ نوامبر ۲۰۲۳ (۱۵ آبان ۱۴۰۲)، مراسمی رسمی در موزهٔ ملی ایران برای رونمایی از بازی شهر سوخته برگزار شد. در این مراسم، رمزگشایی و بازسازی بازی باستانی شهر سوخته مورد بحث قرار گرفت.

بازی با بارکد

بازی تخته‌ای شهر سوخته در موزهٔ ملی ایران، در بخش موزهٔ ایران باستان نگهداری می‌شود. بازدیدکنندگان می‌توانند بارکد بازی را اسکن کرده و آن را به‌صورت دیجیتال بازی کنند یا نسخهٔ فیزیکی آن را در کارگاه موزه بازی کنند.

مجموعهٔ بازی

مجموعهٔ کامل ۲۷ مهره در وضعیت کنونی.

اعتبار: عکس‌ها از دکتر رهاما بردبار

گشتی کوتاه از بیرون موزهٔ زیبای ملی ایران، با محوریت بازی تخته‌ای شهر سوخته؛ جایی که بازدیدکنندگان پس از نیم قرن می‌توانند این اثر را ببینند و با اسکن بارکد، بازی دیجیتالی را که The Game Intelligence در کمبریج منتشر کرده و Persian Wonders میزبانی می‌کند، بازی کنند.

نمایشگاه

نمایشگاه - UK Games Expo معرفی نسخه‌های فیزیکی و اپلیکیشن هوش مصنوعی TGi

بازی تخته‌ای شهر سوخته در اخبار UK Games Expo معرفی شده است. برای نخستین بار، The Game Intelligence، ناشر بازی مستقر در کمبریج، دو نسخهٔ متفاوت از این بازی را به نمایش می‌گذارد: نسخهٔ موزه‌ای که ظاهر و حس اثر تاریخی اصلی را دقیقاً بازتاب می‌دهد، و نسخهٔ ممتاز (Premium) که طراحی مجلل و منبت‌کاری دستی دارد. نسخهٔ ممتاز همچنین با اتصال به DeepTGi، که TGi در پارک علمی کمبریج توسعه داده است، قابلیت‌های آیندهٔ مبتنی بر هوش مصنوعی را در بر دارد. افزون بر این، از بازی مجازی از طریق صفحهٔ بازی ممتاز پشتیبانی می‌کند و تجربه‌ای ترکیبی فراهم می‌آورد که در آن دنیای فیزیکی و دیجیتال به‌طور یکپارچه با هم تعامل دارند. The Game Intelligence همچنین با حمایت Innovate UK به‌عنوان یکی از بهترین شرکت‌های بریتانیا به فهرست نهایی جوایز استارتاپ بریتانیا (UK Startup Awards) راه یافته است.

نمایشگاه - وقتی اسطوره تاریخ می‌شود (در ایتالیا) بازی ۲۰ (Il Gioco dei 20)

تازه‌ترین پژوهش‌های این محوطهٔ عصر مفرغ ثبت‌شده در یونسکو در یک نمایشگاه برجستهٔ عکاسی در ایتالیا به نمایش درآمد. این نمایشگاه با عنوان «شهر سوخته: وقتی اسطوره تاریخ می‌شود» از ۱۳ تا ۲۸ ژوئیهٔ ۲۰۲۴ در صومعهٔ اولیوتانی (Olivetani) در شهر لچه برای عموم باز بود. این نمایشگاه با ۱۴۱ عکس، تابلوهای توضیحی و بازسازی دقیق تازه‌ترین شواهد علمی، برای نخستین بار در ایتالیا مراحل مطالعات انجام‌شده در این محوطهٔ یونسکو را بازگو کرد. بازی ۲۰ نیز یکی از ۱۴۱ تابلوی پژوهشی به نمایش درآمده بود. تابلوی شمارهٔ ۴۲ به‌طور خلاصه نوع بازی، معنای هر مهره و قوانین باستانی را شرح می‌دهد.

کارگاه در کمبریج، لندن، بیرمنگام و تهران

1. واترستونز - کمبریج ۲۰۲۳

   برای نخستین بار، بازی باستانی شهر سوخته در کتاب‌فروشی مشهور شهر کمبریج معرفی و بازی شد.

   

2. کافه برگاموت - لندن ۲۰۲۳

   به‌طور اختصاصی در لندن در سال ۲۰۲۳ معرفی و بازی شد.

   

3. موزهٔ ملی ایران - تهران ۲۰۲۴

   به مدت ۱۴ روز معرفی و بازی شد.

   

4. نارون - لندن ۲۰۲۴

   به‌طور اختصاصی در لندن در سال ۲۰۲۴ معرفی و بازی شد.

   

5. مدرسه - لندن ۲۰۲۵

   بازی معرفی شد و به باشگاه بازی ۲۰۲۵ افزوده شد.

   

6. سیستان - ایران ۲۰۲۵

   بازی به سیستان بازمی‌گردد؛ جایی که در اصل کشف شد و ۵٬۰۰۰ سال پیش بازی می‌شد. کارگاه در دانشگاه زابل.

   

7. NEC بیرمنگام - بیرمنگام ۲۰۲۶

   برای نخستین بار، The Game Intelligence، ناشر بازی مستقر در کمبریج، هر دو نسخهٔ بازی منتشرشدهٔ خود را به‌طور رسمی معرفی و نمایش داد: نسخهٔ موزه‌ای که بازی اصلی را با وفاداری بازآفرینی می‌کند و قوانین باستانی را نشان می‌دهد، و نسخهٔ ممتاز که افزون بر آن نشان می‌دهد بازیکنان چگونه می‌توانند از طریق فناوری‌های هوش مصنوعی و واقعیت مجازی با بازی تعامل داشته باشند.

   

مقالهٔ علمی به هوش مصنوعی کمک می‌کند

«قانون پایهٔ محتمل» در مقالهٔ علمی معرفی شده است

شرکتی مستقر در کمبریج به نام The Game Intelligence، از یک مقالهٔ علمی دربارهٔ بازی تخته‌ای شهر سوخته استفاده می‌کند تا به هوش مصنوعی در درک کلی بازی‌های تخته‌ای باستانی کمک کند. اپلیکیشن DeepTGi از یک مدل یادگیری ماشین برای شناسایی، تحلیل و شبیه‌سازی منحصربه‌فرد قوانین باستانی بهره می‌برد. این مدل با داده‌های منحصربه‌فرد و کمیاب آموزش دیده است که می‌تواند هر قطعه‌ای را با دقت شناسایی کند و همچنین از شمایل‌نگاری پیچیدهٔ مهره‌های بازی استفاده می‌کند و تحلیل بیشتر اشیا را ممکن می‌سازد. کار با این اپلیکیشن ساده است، تمرکز اصلی و یگانهٔ آن بازی‌های تخته‌ای باستانی است و نتایج آن روشن و دقیق است.

یک بازی تخته‌ای فیزیکی به تجربه‌ای فیزیکی نیاز دارد.

از آنجا که بازی ۲۰ به فرهنگ خاصی تعلق ندارد، هرگز نمی‌توانیم با قطعیت بدانیم که نخستین بار چگونه معرفی و بازی شد. مهم‌ترین نکته، درک مهره‌ها و کل بازی است. نباید خود را به یک قانون محدود کنیم؛ بر پایهٔ پژوهش‌های علمی که معنای مهره‌ها را آشکار می‌کند، می‌توان قوانین بسیاری معرفی کرد. هوش مصنوعی می‌تواند قوانین ممکن را پیشنهاد دهد، اما این‌ها لزوماً همان قوانینی نیستند که بازی در دوران باستان با آن‌ها انجام می‌شد، زیرا تعیین قوانین دقیق ناممکن است. افزون بر این، هوش مصنوعی ایده‌های انقلابی ارائه نمی‌کند. بلکه می‌تواند به انتخاب قانونی محتمل‌تر کمک کند که بازی کردن با آن لذت‌بخش باشد و عواملی مانند منطقهٔ جغرافیایی، داده‌های تاریخی موجود و جنبه‌های دیگر را برای پیشنهاد قوانین در نظر بگیرد. در مورد بازی‌های دیگر، هوش مصنوعی می‌تواند به درک بازی‌های تخته‌ای باستانی ناشناخته کمک کند. هنگام معرفی قوانین باستانی، باید هم شواهد تاریخی و هم قابلیت بازی را در نظر بگیریم. TGi بر این باور است که هوش مصنوعی باید بیشتر بر درک کلی بازی باستانی تمرکز کند، نه تلاش برای فهم دقیق اینکه بازی‌های تخته‌ای باستانی چگونه بازی می‌شدند یا مهره‌ها چگونه حرکت می‌کردند، زیرا ما هم‌اکنون درک خوبی از ایدهٔ کلی و روند بازی داریم.

مقالهٔ علمی سام جلوه و حسین مرادی از شواهد تاریخی موجود بهره می‌گیرد و این بازی شباهت زیادی به بازی سلطنتی اور دارد، زیرا هر دو در یک دوره بازی می‌شدند. قوانین پیشنهادی در این مقاله با رایانه شبیه‌سازی شده‌اند، بازی کردن با آن‌ها لذت‌بخش است و نخستین مجموعه‌قوانین علمی به شمار می‌روند. نکتهٔ مهم دیگر این است که چون بازی‌های تخته‌ای اشیایی فیزیکی‌اند، تجربهٔ بازی دو انسان با بازی دو هوش مصنوعی با یکدیگر متفاوت است. احساس و تجربهٔ آن‌ها قابل مقایسه نیست. پژوهش علمی شهر سوخته از نظرسنجی‌های واقعی آزمون بازی برای تحلیل و اعتبارسنجی بازی استفاده کرد.

قوانین علمی

نگاه کردن به آن پیچیده است، اما بازی کردنش آسان

وقتی کل مجموعهٔ بازی را همراه با معنای هر مهره و شواهد تاریخی پشتیبان درک و تحلیل کنیم، می‌توانیم نخستین قوانین باستانی محتمل را از میان تفسیرهای ممکن گوناگون معرفی کنیم. این قوانین باید بازی را قابل‌بازی، جذاب و آسان‌فهم کنند و در عین حال با آنچه از تاریخ می‌دانیم هماهنگ باشند. به هر حال، سخن از بازی‌ای ۴٬۷۰۰ ساله است. در عین حال، می‌دانیم که این گونه از بازی مهره‌های منحصربه‌فردی دارد و در مقایسه با دیگر بازی‌های تخته‌ای باستانی، یک بازی مسابقه‌ای ساده نیست. ما با بازی تخته‌ای شگفت‌انگیزی روبه‌رو هستیم که نیم قرن ناشناخته ماند و اکنون در حال بازنویسی تاریخ بازی‌های تخته‌ای است.

در سال ۱۹۵۲، اچ. جی. آر. موری (H. J. R. Murray) در کتاب «تاریخ بازی‌های تخته‌ای به‌جز شطرنج» (A History of Board Games Other Than Chess) اشاره کرد که بازی‌های بسیار کهن معمولاً حرکت‌های متعامد (افقی و عمودی) ساده‌ای داشتند که اغلب به یک گام محدود بود. این بازی‌های کهن معمولاً مهره‌های یکسان و هم‌ارزش داشتند و روی صفحه‌هایی با شکل‌های گوناگون بازی می‌شدند. بر این پایه، می‌توان فرض کرد که بیشتر بازی‌های تخته‌ای باستانی عموماً ساده و با حرکت محدود بودند. برای نمونه، حرکت مورب ممکن است چندان رایج نبوده باشد.

با این حال، بازی تخته‌ای شهر سوخته متمایز است. این بازی، بازی تخته‌ای معمولی از جهان باستان نیست. ۲۷ مهرهٔ هندسی دارد که روی صفحه‌ای با خانه‌های دایره‌ای بازی می‌شوند، برخلاف صفحه‌های رایج‌تر با خانه‌های مربعی. در عین حال، در اساس همان نوع بازی است: در مفهوم ساده، اما با عمقی که از راهبرد و طراحی آن برمی‌خیزد.

حرکت متعامد و مورب

نمی‌توان با قطعیت گفت که همهٔ بازی‌های تخته‌ای باستانی تنها از حرکت متعامد استفاده می‌کردند. قوانین همگانی برای حرکت مهره‌ها وجود نداشت. گونه‌های مختلفی وجود داشت و احتمال اینکه برخی بازی‌ها حرکت مورب را مجاز می‌دانستند، به همان اندازهٔ بازی‌هایی است که از حرکت متعامد استفاده می‌کردند. با این حال، همهٔ حرکت‌ها احتمالاً ساده و به یک گام محدود بودند.

در سال ۱۸۹۲، ادوارد فالکنر (Edward Falkener) حرکت مورب را به بازی لودوس لاترونکولوروم (Ludus Latrunculorum) افزود. دهه‌ها بعد، در سال ۱۹۶۰، آر. سی. بل (R. C. Bell) در کتاب «بازی‌های تخته‌ای و رومیزی از تمدن‌های گوناگون» (Board and Table Games from Many Civilizations) پیشنهاد داد که حرکت مورب به بازی باستانی الکرکه (Alquerque) افزوده شود.

افزودن حرکت مورب به بازی تخته‌ای شهر سوخته، به‌ویژه با تنوع مهره‌هایش، از نظر تاریخی محتمل است و روند بازی را پویاتر و دنبال کردن آن را آسان‌تر می‌کند.

عدد ویژه و تصمیم‌گیری

شواهد تاریخی نشان می‌دهد که در برخی بازی‌های باستانی، برخی مهره‌ها تنها زمانی حرکت می‌کردند که پرتاب ویژه‌ای انجام می‌شد. برای ساده نگه داشتن کار، می‌توان همان پرتاب ویژه را برای هر دو مهرهٔ مانع در این بازی به کار برد. این کار لایه‌ای از راهبرد می‌افزاید، بی‌آنکه قوانین را بیش از حد پیچیده کند. اینکه یک عدد ویژه حرکت را فعال کند و بازیکن تصمیم بگیرد کدام مهره را حرکت دهد، بازی را راهبردی‌تر و لذت‌بخش‌تر می‌کند و همچنان بازی کردن آن آسان است.

جایگاه مهره‌های مانع

منطقی‌ترین روش چیدن مهره‌های مانع، قرار دادن آن‌ها در ناحیهٔ آغاز صفحه است، به‌گونه‌ای که هر مهره روبه‌روی حریف خود باشد؛ مشابه چیدمان در شطرنج. حرکت محدود این مهره‌ها به بازیکنان فرصت می‌دهد تا پیشروی حریف را به‌طور راهبردی به تأخیر بیندازند. با افزودن حرکت مورب و سازوکار پرتاب ویژه، بازیکنان گزینه‌های بیشتری به دست می‌آورند و می‌توانند با دقت بیشتری برنامه‌ریزی کنند که چگونه و چه زمانی مهره‌های خود را حرکت دهند؛ همه در قالب روندی ساده و در دسترس.

راهبرد مسابقه

می‌دانیم که این بازی در اصل یک بازی راهبردی مسابقه‌ای است، اما عناصری از نبرد نیز در خود دارد. ساختار کلی و روند بازی یادآور تخته‌نرد، لودو، مار و پله و شطرنج است. احتمالاً همین بازی بود که با گذشت زمان به بسیاری از بازی‌های تخته‌ای کلاسیکی که امروز می‌شناسیم تحول یافت. ترکیب حرکت، راهبرد و رویارویی در آن، این بازی را به نیایی بنیادین در تاریخ بازی‌های تخته‌ای تبدیل می‌کند.

ایستاده یا خوابیده

در اصل، مهره‌های بازی به‌صورت خوابیده روی صفحه قرار می‌گرفتند، هرچند به اندازهٔ کافی پهن بودند که بتوانند بایستند. در نسخهٔ دیجیتال بازی، آن‌ها را ایستاده نمایش می‌دهیم تا مهره‌ها را با افتخار عرضه کنیم و طراحی منحصربه‌فردشان را برجسته سازیم.

زمان

در نظر گرفتن مدت بازی مهم است. بر پایهٔ آنچه می‌دانیم، این بازی‌های باستانی معمولاً کمتر از یک ساعت طول می‌کشیدند. به‌طور میانگین، بازی نباید بیش از ۳۰ دقیقه طول بکشد.

آغاز و پایان

در بازی تخته‌ای شهر سوخته، می‌توان تا حد زیادی مطمئن بود که نقطه‌های آغاز و پایان، دو سرِ صفحه (سر و دم) هستند. مطالعهٔ اخیر جهت بازی ۲۰ را تأیید می‌کند. اکنون می‌دانیم که هر دو بازیکن با ۱۲ مهرهٔ خود در ۱۲ خانه مسابقه و رقابت می‌کنند. این جهت مشابه چیزی است که استادان پیش‌تر پیشنهاد کرده بودند، اما تفاوت کلیدی این است که هر دو بازیکن در یک نقطه به پایان می‌رسند. این بینش دربارهٔ جهت، جنبهٔ دیگری از این مطالعه است که درک ما از بازی ۲۰ را عمیق‌تر می‌کند.

چیدمان و خلاصهٔ روند بازی

نخستین نسخه

در آغاز تنها ۶+۱ نسخه به‌صورت علمی توسط یک کسب‌وکار خانوادگی بریتانیایی در انگلستان بازسازی شد. ویدیوهای زیر بازی روی نخستین بازسازی علمی این بازی در جهان را، که برای مطالعه ساخته شد، نشان می‌دهند. اندازه، ظاهر و حس آن بسیار شبیه نسخهٔ اصلی ۴٬۷۰۰ سال پیش است و کل مجموعه از چوب شیشم (Sissoo) ساخته شده است.

چیدمان

خلاصهٔ روند بازی

پادکست کاوش عمیق با هوش مصنوعی

با سپاس از رامون تورنته (Ramón Torrente) برای این پادکست ساخته‌شده با هوش مصنوعی دربارهٔ بازی تخته‌ای شهر سوخته، بر پایهٔ پژوهش علمی.

تولید

برای نخستین بار، بازی تخته‌ای شهر سوخته به‌طور رسمی در سراسر جهان برای خرید در دسترس است و با بالاترین استاندارد کیفیت توسط ناشر بازی مستقر در کمبریج (The Game Intelligence) تولید شده است. این شرکت کمبریجی دو بازی الهام‌گرفته از بازی‌های تخته‌ای باستانی منتشر کرده است: بازی ۲۰ و 20X.

بازی دیجیتال

خاستگاه بازی ۲۰: بازی تخته‌ای شهر سوخته یک بازی مسابقه‌ای راهبردی است. هدف این است که همهٔ مهره‌های خود را پیش از حریف دور صفحه ببرید و از آن خارج کنید. همچنین می‌توانید با فرود آمدن روی مهره‌های حریف، آن‌ها را بگیرید. تنها می‌توانید در برابر هوش مصنوعی بازی کنید.

این بازی به شما کمک می‌کند قوانین باستانی را درک کنید و ببینید بازی ۴۷۰۰ سال پیش چگونه ممکن بوده انجام شود. این کهن‌ترین نسخه و شاید خاستگاه بازی بیست است که مجموعه‌ای کامل دارد و هر بازیکن ۱۲ مهره برای مسابقه و نبرد در ۱۲ خانه دارد. بهترین راه برای درک قوانین، بازی کردن خودتان است.

قانون پایهٔ محتمل

بر پایهٔ مطالعات علمی اخیر، می‌توان چند قانون باستانی پیشنهاد کرد و اکنون درک خوبی از معنای هر مهره و دسته‌بندی آن‌ها داریم. قانون پیشنهادی که علمی است، با شواهد تاریخی پشتیبانی می‌شود. بازی کردن با آن لذت‌بخش است و صرفاً بر پایهٔ شواهد تاریخی و قابلیت بازی است. اکنون که کل مجموعهٔ بازی و مهره‌هایش را می‌شناسیم، می‌توانیم خلاق باشیم و در آینده قوانین پیچیده‌تر و سرگرم‌کننده‌تری پیشنهاد دهیم. چرا که نه؟ مقالهٔ علمی سام جلوه و حسین مرادی از شواهد تاریخی موجود بهره می‌گیرد و این بازی شباهت زیادی به بازی سلطنتی اور دارد. قوانین پیشنهادی در این مقاله با رایانه شبیه‌سازی شده‌اند، بازی کردن با آن‌ها لذت‌بخش است و نخستین مجموعه‌قوانین علمی به شمار می‌روند. نکتهٔ مهم دیگر این است که چون بازی‌های تخته‌ای اشیایی فیزیکی‌اند، تجربهٔ بازی دو انسان با بازی دو هوش مصنوعی با یکدیگر متفاوت است. احساس و تجربهٔ آن‌ها قابل مقایسه نیست. پژوهش علمی شهر سوخته از نظرسنجی‌های واقعی آزمون بازی برای تحلیل و اعتبارسنجی بازی استفاده کرد.

از نخستین قوانین علمی محتمل لذت ببرید!

کمک به کودکان و نوجوانان

کارگاه اخیر ما در لندن تمام سود خود را به بنیاد خیریهٔ پاپلی خلعتبری (PKCF) اهدا کرد تا به کودکان سیستان کمک شود؛ یک مؤسسهٔ خیریهٔ ثبت‌شده (شمارهٔ ثبت خیریه در بریتانیا: ۱۰۶۷۹۳۱). مأموریت PKCF امیدبخشی و فراهم کردن فرصت برای کودکان و نوجوانان محروم از طریق تأمین آموزش، آموزش فنی و حرفه‌ای، بهداشت و درمان، غذا و امداد اضطراری در بلایا است. PKCF می‌کوشد به جوانان فرصت دهد تا آینده‌ای روشن و امیدبخش برای خود، خانواده‌ها و جوامعشان بسازند. جوانان ایران در قلب مأموریت ما هستند.

ما در Persian Wonders، با فروش هر بازی تخته‌ای و بلیت کارگاه، سود آن را صرف کمک به کودکان و نوجوانان در ایران می‌کنیم.

شمارهٔ رسید اهدا: ۵۸۲۷

حقایق

• این بازی کامل است و از ۲۷ مهره تشکیل شده، نه ۶۰ یا ۲۵ مهره. این مهره‌ها به هیچ بازی تخته‌ای دیگری تعلق ندارند. جالب اینکه بازی تخته‌ای دیگری نیز در نزدیکی شهر سوخته کشف شده که مهره‌هایش شباهت‌هایی با این مهره‌ها دارند.
• هیچ نشانه‌ای از رنگ روی صفحه وجود ندارد. مهره‌ها تنوع گسترده یا عجیبی از شکل‌ها ندارند، بلکه با شکل‌های هندسی‌ای که اخیراً تحلیل شده‌اند از هم متمایز می‌شوند. برخی از مهره‌ها حتی روی سفال‌های محلی دیده می‌شوند، برخلاف مهره‌های یافت‌شده در اور.
• قوانین باستانی (قوانین علمی) پیشنهادشده برای بازی شهر سوخته بسیار شبیه قوانین بازی سلطنتی اور است، اما به دلیل مهره‌های منحصربه‌فرد، کمی راهبردی‌تر است. ممکن است بازی سلطنتی اور نسخهٔ ساده‌شدهٔ بازی ۲۰ باشد.
• هیچ راهی برای دانستن دقیق اینکه این بازی یا هر بازی تخته‌ای باستانی دیگری چگونه بازی می‌شد (با یا بدون کمک هوش مصنوعی) وجود ندارد، زیرا قوانین اصلی برای همیشه در تاریخ گم شده‌اند. با این حال، اکنون معنای هر مهره را می‌دانیم و آن‌ها را دسته‌بندی کرده‌ایم. هنگام معرفی قوانین باستانی، باید هم شواهد تاریخی و هم قابلیت بازی را در نظر بگیریم. تمرکز نباید بر حرکت هر مهره باشد، زیرا می‌توان هزاران قانون باستانی پیشنهاد کرد که همه می‌توانند درست و سرگرم‌کننده باشند. تعیین دقیق اینکه بازی چگونه انجام می‌شد ناممکن است. در عوض باید بر معنای هر مهره تمرکز کنیم و مجموعهٔ بازی را به‌طور کلی درک کنیم.
• این یک بازی مسابقه‌ای دونفره با میانگین مدت ۳۰ تا ۴۵ دقیقه است.
• این تنها بازی تخته‌ای در تاریخ پیش از شطرنج است که هر مهرهٔ آن معنای خاص خود را دارد. این بازی را نیای شطرنج و تخته‌نرد می‌دانند.
• برای نخستین بار، ستاره‌ها را به‌عنوان مهرهٔ بازی می‌بینیم. چرا؟ شاید آن‌ها یک دست بازی را بدون مهره‌های ستاره انجام می‌دادند، یا می‌دانستند مهره‌های ستاره را کجا قرار دهند، یا آن‌ها را بر پایهٔ پرتاب تاس به‌طور تصادفی می‌چیدند که بازی را پویاتر می‌کرد.
• برای حرکت مهره‌های مانع می‌توان چند قانون باستانی معرفی کرد و این مهره‌ها را می‌توان در جایگاه‌های گوناگونی روی صفحه قرار داد. به گفتهٔ اچ. جی. آر. موری (۱۹۵۲)، بازی‌های بسیار کهن معمولاً حرکت‌های متعامد ساده‌ای داشتند که تنها به یک گام محدود بود.
• این مجموعه مهره‌های گوناگونی دارد که هر یک ممکن است کارکرد منحصربه‌فردی داشته باشد. هرچند حرکت می‌تواند ساده بماند، حرکت مورب نیز معرفی شد. در سال ۱۹۶۰، آر. سی. بل قانونی افزوده برای بازی الکرکه پیشنهاد کرد که به مهره‌ها اجازهٔ حرکت مورب می‌داد. حرکت مورب یک‌گامی برای مهره‌های مانع معرفی شد تا هم سادگی و هم جذابیت حفظ شود.
• آیا لوح بابلی مربوط به بازی سلطنتی اور است؟ خیر. این شاهد متنی غیرمستقیم (لوح ایتی-مردوک-بلاطو، Itti-Marduk-balāṭu) می‌تواند برای هر بازی بیست به کار رود، نه فقط برای بازی سلطنتی اور.
• مردمان باستان باهوش و خلاق بودند و نمی‌توانیم کاملاً مطمئن باشیم که هیچ بازی باستانی حرکت مورب نداشته است؛ و هیچ شاهد محکمی برای تأیید یا رد آن وجود ندارد. قوانین باستانی باید بر پایهٔ شواهد تاریخی باشند، اما قابلیت بازی، سادگی و توانایی ایجاد تجربه‌ای جذاب را نیز در نظر بگیرند.

با حمایت و فروش

بازی باستانی شهر سوخته با حمایت پایگاه میراث جهانی یونسکو شهر سوخته، پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری و موزهٔ ملی ایران

پرسشی دارید؟ info@persianwonders.com